Anadolu Aşıkları

Alevi-Bektaşi geleneğini Mersin yaylalarında sürdüren bir aşığın öyküsü. Aşık Esrarî, bağlama çalmaya 8 yaşında başladı. Mahrumî, Mehmet Çoban gibi isimlerden aşıklığı öğrendi. Onlarca eseri sözlü kültürel miraslarımıza kazandırdı.

Aşık Şefkatî, Ankara’da yetişmiş az sayıdaki aşıktan biri. Abdurrahim Karakoç gibi şairlerden etkilenerek şiir yazmaya başlayan ozan, bağlamayı da kendi çabaları ile öğrendi. Ustası ona Şefkatî mahlasını verdi. Bugün hâlâ doğup büyüdüğü topraklarda aşıklığa devam ediyor.

Aşıklık geleneği denilince akla gelen ilk şehirlerden biri olan Sivas’ın yaşayan en önemli ozanlarından Aşık Kaptanî. Şoförlük yaptığı dönemde Erzurum’daki kahvelerde atışma geleneğini öğrendi. Mesleğinden dolayı Kaptanî mahlasını aldı. Hakkında akademik çalışmalar bile yapıldı.

Orta ve Doğu Anadolu’da yaygın olan aşıklık geleneğini Batı Anadolu’ya taşıyan bir isim, Ozan Nihat Sönmez. Denizli’nin Acıpayam ilçesinde dünyaya geldi. Çocuk yaşta köylerde çalınan yöresel Ege müziklerinden etkilendi ve saza başladı. Çok sayıda ismi de yetiştirdi.

Doğup büyüdüğü Erzurum’da, Sümmanî, Reyhani gibi isimlerden el alan Ruhanî bugün Türkiye’nin yaşayan en yaşlı aşığı. Çocuk yaşta köyünde yapılan atışmalardan etkilenerek aşıklığa başladı. Ona Ruhanî mahlasının verilmesinde şiirlerinin gücü etkili oldu.

Bayburtlu Aşık Süphanî, şiir yazmaya ve bağlama çalmaya genç yaşta başladı. Erzurum’da atışmayı öğrendi. Farklı illerdeki arkadaşlarını Bayburt’a davet etti, kentte aşıklığı sevdirmeye çalıştı. Bugün Bayburt’un yaşayan tek aşığı olarak kabul ediliyor.

İç Anadolu’nun aşıklık geleneği açısından önemli şehirlerinden biri olan Tokat’ın ozanlarından biri Eşref Tonbuloğlu. Çocuk yaşta şiir yazmaya başlayan Tonbuloğlu, Türkiye’nin en çok eser veren aşıklarından da biri. Eserleri şimdiden sözlü kültürel mirasımız arasında.

Erzurum’da başlayıp Bursa’da devam eden bir öykü. Dedesi Sümmanî’nin hikayeleri ve şiirleri ile büyüyen Aşık Sümmanioğlu küçük yaşta şiirler yazmaya ve saz çalmaya başladı. Bursa’ya yerleşen Sümmanioğlu geleneği de aşıklık geleneğini de beraberinde götürdü.